Dita e Verës, shkupjanët: Kemi dëgjuar nga të moshuarit

Është dita në të cilën stërgjyshit tanë, kur s’kishte lindur ende  krishterimi, kremtonin bashkë me romakët dhe me grekët e vjetër perënditë e luleve dhe të shelgjeve. Kështu e përshkruante, Faik Konica, Ditën e Verës.

Fillimisht, festa pagane festohej si e tillë, lidheshin penjtë për të lidhur të keqen, ngjyroseshin vezë me ngjyra dhe të rinjtë bënin gara kush e thyente më vonë vezën e tij.

Gjuanin gurë duke gjuajtur kështu dimrin e ftohtë që po ikte. Bënin gara se kush çohej më herët në mëngjes që t’u shkonte i gjithë viti mbarë. Është një festë pagane që rrjedh nga kohët kur njerëzit i besonin diellit dhe hënës, e ju luteshin që të sillnin shiun për të mbjellat dhe nxehtësinë që do të piqte grurin e ri.

Por, sa e njohin këtë ditë qytetarët e Maqedonisë sot? Të anketuarit nga TVM2 thonë se kanë njohuri për këtë festë, por nuk e festojnë.

“Dita e verës sot është më duket. Jo, nuk e di se si shënohet”- tha një qytetar.  

“Atëherë unë jam nga Struga dhe ne e festojmë Ditën e Verës, e festojmë në mënyra të ndryshme, bëjmë vezë, vijnë fëmijët nëpër shtëpi dhe kështu. Për këtë ditë, pasi lind Dita e Verës, mblidhen lule të ndryshme, ua urojmë personave të ndryshëm, që të shkojë viti sa më i mbarë”,- deklaroi një qytetar. 

“Më kanë treguar edhe më të vjetrit, por e kam parë edhe nëpër rrjetet sociale që festohet më 14 mars. Është festuar edhe më herët, është festë e vjetër e shqiptarëve, por këtu në Maqedoni nuk festohet edhe aq shumë, më shumë festohet në Shqipëri, por e di që sot ka eveniment në Strugë”,- theksoi një qytetar. 

“Sot jemi në dijeni që është festa e Ditës së Verës, mirëpo më shumë festohet në Shqipëri, këtu në Maqedoni nuk jemi shumë në dijeni për këtë festë dhe nuk e festojmë”,- u shpreh një qytetar.

“Po, e di, e ka një traditë të lashtë, por këtu ne nuk e festojmë, sepse nuk festohet shumë këtu kjo festë”,- theksoi një qytetar.  

“21 marsi e dimë që është Dita e Pranverës, por për Ditën e Verës nuk e dimë”- tha një qytetar.

“Po, po, por me datë nuk jam i sigurt se kur është”- theksoi një qytetar.

“Nuk e kam ditur”,- u shpreh një qytetar.                                                                                                                             

Në Dibër dhe në Tropojë  të rinjtë ndiznin turmat e dëllinjave, Elbasani feston me ballokume, Korça pjek lakrorët në saç, në Vlorë dhe Berat mbahen karnevale, piqet mish qengji dhe ngjyrosen vezët me të kuqe, në Tropojë nënat i zgjojnë fëmijët e vegjël, duke u hedhur bar dhe lule të freskëta mbi jastëkun ku flenë.

Në Skrapar janë fëmijët ata që zgjojnë të rriturit, duke u kënduar derë më derë. Në Lushnje bashkë me vezët zihet edhe misri e gruri, por Dita e Verës atje festohet më 1 mars.

Arbëreshët mbjellin një lule të re në këtë ditë. Janë veprime të njohura që i shohim edhe në festat fetare tashmë, por që shqiptarët i kanë festuar shumë më herët, duke dëshmuar kështu edhe përmes Ditës së Verës, se janë në këto troje që kur nuk mbahet mend. (Belinda Koka-Ademi, TVM2)