Maqedonia shënon 23 vite pavarësi

Shumica absolute, mbi 95 për qind të qytetarëve që dolën në referendumin e 8 shtatorit të vitit 1991, pozitivisht iu përgjigjën pyetjes së referendumit "A jeni për Maqedoni të pavarur me të drejtë të hyjë në fuqi në aleancën e ardhshme të shteteve sovrane të Jugosllavisë".

Referendumit i parapriu Deklarata për pavarësi të cilën Parlamenti i parë i Maqedonisë shumëpartiake e miratoi më 25 janar të vitit 1991. Formalisht, vullneti i popullit për shtet të pavarur ishte konstatuar me Deklaratën për pranimin e rezultateve të referendumit më 18 shtator të vitit 1991 në Kuvendin e Republikës së Maqedonisë.

Hap i ardhshëm me rëndësi në përforcimin e shtetit ishte miratimi i Kushtetutës së re më 17 nëntor 1991. Hije në ngjarjet me të cilat u vendosën themelet e Maqedonisë së pavarur, hodhi bojkotimi i referendumit nga ana e një pjese të bashkësisë etnike shqiptare dhe mospërkrahja e Kushtetutës së re nga deputetët shqiptarë. Dhjetë vite më vonë Kushtetuta u plotësua pas konfliktit të vitit 2001 dhe nënshkrimit të Marrëveshjes së Ohrit.

Shtetësinë e Maqedonisë e para e njohu Republika e Bullgarisë, pas çka pasuan njohjet nga Turqia, Sllovenia, Kroacia, Rusia, Bosnjë e Hercegovina...

Shteti u pavarësua monetarisht me vendosjen e denarit më 26 prill 1992, e më pas fitoi edhe Armatën e vet, e cila ditëlindjen e feston më 18 gusht.

Subjektiviteti ndërkombëtaro-juridik i shtetit definitivisht u konfirmua më 8 prill të vitit 1993, kur me aklamacion në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, Maqedonia u pranua si anëtare e 181-të në Organizatën botërore. Megjithatë për shkak të kundështimeve dhe presioneve të Greqisë, e cila nuk e pranon emrin kushtetues të Maqedonisë, anëtarësimi në KB u bë nën referencën e përkohshme Ish-Republika Jugosllave e Maqedonisë. Nëm patronat të KB-së, Shkupi dhe Athina filluan bisedimet për zgjidhjen e problemit që ka me Greqinë me emrin kushtetues të Maqedonisë, që ende vazhdon.

Maqedonia deri tani ka vendosur marrëdhënie diplomatike me 170 shtete në botë, ndërsa me emrin kushtetues është pranuar nga 135 shtete në mesin e të cilave edhe nga tre anëtaret në Këshillin e Sigurisë - Kina, Federata Ruse dhe SHBA-ja.

Gjatë 22 viteve të kaluara të pavarësisë Maqedonia kaloi në një sërë probemesh dhe vështirësish. Inflacioni treshifror në fillim të viteve të 90-ta, embargoja greke, kriza kosovare e refugjatëve dhe konflikti në vitin 2001 ishin sfida të vërteta dhe kërcënime për shtetin e ri të Maqedonisë, që e ngadalësuan rrugën e saj drejt realizimit të qëllimeve strategjike - përforcimin e demokracisë dhe integrimin në strukturat euro-atlantike. Vitet e fundit i shënoi procesi i përshtatjes së legjislacionit me legjislacionin e Bashkimit Evropian, decentralizimi i pushtetit, reformat në mbrojtje të nevojshme për anëtarësim në NATO.

Edhe përkundër plotësimit të të gjitha kritereve për anëtarësim të barabartë në NATO në Samitin e Aleancës në Bukuresht në prill të vitit 2008, Republika e Maqedonisë mori vetëm ftesë të kushtëzuar për anëtarësim, pasi Greqia për shkak të kontestit për emrin e bllokoi pranimin.

Në vitin 2005 Maqedonia mori statusin e vendit kandidat për anëtarësim në BE, ndërsa vjet edhe rekomandim nga KE-ja për fillimin e negociatave paraqasëse me Unionin. Greqia pas shembullit me NATO-n e bllokoi edhe eurointegrimin e Maqedonisë, duke kushtëzuar me zgjidhjen paraprake të çështjes për emrin.

Me rastin e 8 Shtatorit - Ditës së Pavarësisë së Republikës së Maqedonisë, sot, delegacioni kuvendor në përbërje të Daniella Rangellova, Ljupço Dimovski, Avdij Pepiq dhe Kaltrina Azizi do të vendosë lule në përmendoren "Heronjtë e rënë për Maqedoni" në parkun "Gruaja Luftëtare". Lule do të vendosin edhe delegacione partiake, komunale dhe civile.

Për çmimin shtetëor "8 Shtatori", i cili këtë vit do të ndahet për herë të tretë, ndërkaq është i nadrë në dy kategori - për vepër jetësore dhe mirënjohje për realizime në sferën e sportit, janë paraqitur 19 kandidatë.

Për vepër jetësore janë paraqitur katër, ndërsa për mirënjohje gjithsejt 15 kandidatë. Njëri do ta marrë çmimin për vepër jetësore, ndërsa katër të tjerëve do t'u ndahn mirënjohje. Për "Vepër jetësore" konkurruan Vencesllav Nedev, Llzr Leçiq, Taki Xhikov dhe Stevan Kërstvski. Për çmimin "Mirënjohje për realizime në sferën e sportit" konkurruan. Bojan Rangellov, Mirosllav Petroviq, Koço Dimitrovski, Alksandar Kitanov, Risto Darlev, Kiril Manev, Ifraim Luta, Gjorgji Kuzmanovski, Lençe Aleksovska Veliçkovska, Ruzhdija Kallaç, Risto Magdinçev, Tomi Aleksandrovski, Sllobodan Nikoliq, Sashko Popovski, Ljupço Stojçevski.

Çmimi shtetëor për vepër jetësore paraqet pension sportiv i cili do t'i paguhet bartësit deri në fund të jetës, përderisa katër mirënjohjet e tjra shtetërore paraqesin pagesë të një[fishtë në shumë prej dhjetë rrogave mesatare në Republikën e Maqedonisë.

Ndarja solemne dhe kumtimi i bartësve të çmimit shtetëror për sport do të mbahet sot në Qeverinë e Republikës së Maqedonisë.

Me rastin  8 Shtatorit - Ditës së pavarëisë së Republikës së Maqedonisë, mbrëmë në Teatrin popullor të Maqedonisë, u mbajt akademi solemne nën patronatin e kryetarit të Kuvendit të RM-së, Trajko Veljanovski.

Në akademi mori pjesë kreu shtetëror i Republikës së Maqedonisë, deputetë dhe ministra nga përbërja  e parë e Kuvendit, kori diplomatik në Republikën e Maqedonisë, si dhe përfaqësues nga të gjitha sferat e jetës politike, kultuore, shkencore dhe ekonomike. (mia.mk)